به گزارش تحریریه، «مدرن دیپلماسی» در تحلیلی به پاسخ این پرسش پرداخت که آیا جنگ علیه ایران استراتژی هند-اقیانوسیه آمریکا را تضعیف خواهد کرد؟

در این گزارش آمده است:

آمریکا از طریق عملیات «خشم حماسی» که در ۲۸ فوریه امسال با حملات هوایی به ایران آغاز شد، در جنگ دیگری در خاورمیانه درگیر شد. پس از تجربیات ناخوشایند در عراق و افغانستان، آمریکا تلاش کرد خود را از خاورمیانه خارج کند و به شدت بر استراتژی هند-اقیانوسیه (IPS) خود تمرکز کند. اما این جنگ ایران دوباره آمریکا را به خاورمیانه گره زده و چالشی مستقیم برای اجرای موفقیت‌آمیز IPS خود ایجاد کر ده است.

IPS آمریکا یک استراتژی بلندمدت برای حفظ نفوذ خود در منطقه هند-اقیانوسیه و تضمین "هند-اقیانوسیه آزاد و باز" است. در سال ۲۰۲۲، دولت بایدن طرح کلی دقیقی از این استراتژی را منتشر کرد که همچنان تمرکز کلیدی استراتژی امنیت ملی و دفاعی کشور در سال ۲۰۲۵ و 2026 باقی مانده است. استراتژی امنیت ملی آمریکا (NSS)، سند ۲۰۲۵ فوق را به عنوان یک عرصه تعیین‌کننده برای امنیت ملی معرفی می‌کند.

پس از پایان جنگ سرد در اوایل دهه ۹۰، آمریکا به عنوان تنها ابرقدرت در سیاست جهانی ظهور کرد. هنگامی که یک دولت ابرقدرت می‌شود، همیشه تلاش می‌کند هژمونی خود را حفظ کند. آمریکا نیز همین کار را می‌کند و IPS آن بخشی از این تلاش است.

پس از تجربه ناخوشایند در خاورمیانه، آمریکا تمرکز خود را به منطقه هند-اقیانوسیه معطوف کرد. دلایل محاسبات استراتژیک زیادی پشت این موضوع وجود دارد، زیرا این منطقه محل زندگی نیمی از جمعیت جهان است. تقریباً دو سوم اقتصاد جهانی در این منطقه قرار دارد و مرکز صنایع جهانی از جمله تولید، فناوری، مالی، انرژی، کشاورزی، ماهیگیری و گردشگری است. تا سال ۲۰۴۰ یعنی کمتر از دو دهه دیگر، این منطقه مسئول بیش از نیمی از اقتصاد جهانی خواهد بود. تا سال ۲۰۳۰، محل زندگی دو سوم طبقه متوسط جهانی خواهد بود که میلیون‌ها نفر را از طریق رشد اقتصادی از فقر نجات داده است. بنابراین، اجرای موفقیت‌آمیز IPS برای آمریکا جهت حفظ هژمونی جهانی خود بسیار ضروری است.

اما از سرگیری جنگ آمریکا در خاورمیانه چالشی را برای آینده IPS آن ایجاد می‌کند. به دلیل این جنگ، آمریکا دوباره مجبور است تمرکز کامل خود را بر خاورمیانه بگذارد. این بدان معناست که اگرچه IPS در کاغذ اولویت اول است، اما در واقعیت در حال حاضر جنگ با ایران مهمتر است. بخش بزرگی از منابع نظامی آمریکا در این جنگ صرف شده است. چند پایگاه هوایی آمریکا در خاورمیانه در طول جنگ توسط موشک‌های ایران آسیب دیده‌اند. در نتیجه، سامانه‌های دفاعی مستقر در اروپا، مانند سامانه‌های موشکی پاتریوت و تاد (THAAD)، مجبور شده‌اند به خاورمیانه منتقل شده و مستقر شوند. بسیاری از آنها در حال حاضر تحت تأثیر قرار گرفته‌اند.

جنگ علیه ایران چالشی جدی برای موفقیت آینده آمریکا در راهبرد IPS ایجاد می‌کند. این جنگ تمرکز استراتژیک آمریکا را تقسیم می‌کند، منابع نظامی را تحلیل می‌برد، به منطقه هند-اقیانوسیه از نظر اقتصادی فشار می‌آورد، فرصت‌های استراتژیک برای چین ایجاد می‌کند و اعتماد متحدان را از بین می‌برد.

بر اساس گزارشی از مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS)، در هفت هفته گذشته جنگ، ارتش آمریکا حداقل ۴۵ درصد از موشک‌های دقیق‌زن، نیمی از موشک‌های دفاع بالستیک تاد (THAAD) و نزدیک به ۵۰ درصد از موشک‌های پدافند هوایی پاتریوت خود را مصرف کرده است. اگر این جنگ ادامه یابد، آمریکا ممکن است مجبور شود سامانه‌های دفاعی خود را که در منطقه هند-اقیانوسیه مستقر شده‌اند نیز به خاورمیانه منتقل کند. و اگر آمریکا مجبور به انجام این کار شود، این چالشی برای حضور مؤثر نظامی آن در منطقه خواهد بود و قطعاً مشکلاتی را برای IPS آن ایجاد خواهد کرد. زیرا بدون حضور استراتژیک مؤثر نظامی، حفظ هژمونی در منطقه برای آمریکا امکان‌پذیر نیست.

جنگ ایران باعث ضررهای اقتصادی هنگفت کشورهای منطقه هند-اقیانوسیه می‌شود.

به دلیل جنگ ایران، بسیاری از کشورهای منطقه هند-اقیانوسیه مستقیماً از خسارات اقتصادی هنگفت رنج می‌برند. ایران به دلیل جنگ، کشتیرانی را از تنگه هرمز متوقف کرده است. در نتیجه، بحران شدید انرژی در کشورهای مختلف منطقه هند-اقیانوسیه ایجاد شده است. از آنجایی که تنگه هرمز شاهراه تأمین انرژی این منطقه است، حدود یک چهارم تجارت جهانی نفت از طریق دریا از این تنگه انجام می‌شود.

علاوه بر این، مقادیر قابل توجهی گاز طبیعی مایع (LNG) و کود نیز از طریق این تنگه در سراسر منطقه حمل می‌شود. به دلیل بسته بودن این تنگه برای بیش از یک ماه، قیمت نفت افزایش یافته و عرضه گاز طبیعی مایع مختل شده است. در نتیجه، بحران انرژی در سراسر منطقه ایجاد شده است. به دلیل بحران انرژی، فشار اقتصادی وحشتناکی در بسیاری از کشورهای منطقه هند-اقیانوسیه ایجاد شده است. همه‌گیری کووید و جنگ اوکراین اقتصاد منطقه را در موقعیت دشواری قرار داده بود. این جنگ بُعد جدیدی به آن افزوده است. این امر مستقیماً بر ثبات اقتصادی منطقه هند-اقیانوسیه، که اساس IPS آمریکا است، تأثیر می‌گذارد.

این جنگ به چین، رقیب اصلی آمریکا در منطقه هند-اقیانوسیه، مزیت استراتژیک می‌بخشد. یکی از اهداف اصلی IPS آمریکا جلوگیری از رشد فزاینده چین در منطقه هند-اقیانوسیه است، زیرا تنها چین قادر به به چالش کشیدن هژمونی آمریکا در این منطقه است. اما هرچه آمریکا بیشتر درگیر جنگ خاورمیانه باشد، فرصت بیشتری برای چین فراهم می‌شود تا موقعیت خود را در دریای چین جنوبی تثبیت کند و فشار بر تایوان را افزایش دهد. علاوه بر این، فرصت بیشتری برای تقویت موقعیت خود با گسترش نفوذ اقتصادی و دیپلماتیک خود در سراسر منطقه به دست خواهد آورد. این امر می‌تواند مشکلات واقعی برای آمریکا در اجرای IPS خود ایجاد کند.

موفقیت IPS آمریکا تا حد زیادی به مشارکت متحدانش بستگی دارد. اما مشارکت مجدد آمریکا در جنگ خاورمیانه مورد استقبال بسیاری از متحدانش قرار نگرفت. زیرا این جنگ سوالی را برای متحدان آمریکا ایجاد کرده است: کدام یک هنوز برای آمریکا مهم‌تر است، خاورمیانه یا هند-اقیانوسیه؟

علاوه بر این، این جنگ به جای آوردن مطلوبیت، باعث رنج متحدان آمریکا شده است. بنابراین، در این جنگ، آمریکا حمایتی را که از متحدانش انتظار داشت، مانند جنگ‌های قبلی خاورمیانه، دریافت نکرده است.

اگر چنین سناریویی ادامه یابد، می‌تواند بر روابط استراتژیک بین آمریکا و متحدانش تأثیر بگذارد. و این می‌تواند ضعف عمده‌ای برای IPS ایجاد کند.

بیش از یک ماه پس از آغاز جنگ، در ۸ آوریل، هر دو طرف توافق آتش‌بس دو هفته‌ای را امضا کردند و همچنین موافقت کردند که برای مذاکراتی به میانجیگری پاکستان بنشینند. اما مذاکرات به دلیل ناتوانی دو طرف در دستیابی به توافق آتش‌بس دائمی شکست خورد. پس از آن، دور دوم مذاکرات هنوز برگزار نشده است، که این بن‌بست را به سوی آینده‌ای نامعلوم سوق می‌دهد.

در مجموع، جنگ علیه ایران چالشی جدی برای موفقیت آینده آمریکا در راهبرد IPS ایجاد می‌کند. این جنگ تمرکز استراتژیک آمریکا را تقسیم می‌کند، منابع نظامی را تحلیل می‌برد، به منطقه هند-اقیانوسیه از نظر اقتصادی فشار می‌آورد، فرصت‌های استراتژیک برای چین ایجاد می‌کند و اعتماد متحدان را از بین می‌برد.

مهمتر از همه، بازگشت آمریکا به جنگ در خاورمیانه شکاف روشنی بین اولویت‌های استراتژیک اعلام شده و اقدامات واقعی آن را برجسته می‌کند. اکنون، در این وضعیت، اگر آمریکا نتواند در اسرع وقت از جنگ ایران خارج شود، می‌توان استدلال کرد که این جنگ می‌تواند موفقیت IPS آمریکا را تضعیف کند.

پایان/